De kunstenaar op de Prinsengracht

Gemaakt in zijn atelier; niet mijn gebruikelijke vrolijkheid, wel typerend voor het verhaal…
Een paar jaar geleden fietste ik op een zonnige zondag in de lente over de Prinsengracht in Amsterdam. Ik had heerlijk op een terras gezeten en terwijl ik over de gracht fietste viel mijn oog op een galerie waarvan de deur uitnodigend open stond. Het idee om zomaar een keer naar binnen te gaan bij een kunstgalerie was wel eerder bij me naar boven gekomen, maar elke keer was het een te grote stap geweest om zomaar die vreemde wereld binnen te stappen. Want zo zag ik het, een aparte wereld waarin je alleen wat te zeggen mag hebben als je artistiek geniaal bent of gewoon heel veel geld hebt.

Voordat ik het wist zette ik mijn fiets tegen een boom en stapte de galerie binnen. Het hing er vol met ontzettend kleurrijke en opvallende schilderijen. Terwijl ik rustig met mijn mond open de schilderijen aan het observeren was, had ik niet in de gaten dat er iemand van achter uit het pand mijn aanwezigheid had opgemerkt en op mij was afgekomen. Plots bekroop mij een gevoel van schaamte en brutaliteit dat ik zomaar naar binnen was gegaan en al minuten lang naar die schilderijen aan het staren was. Het was aan de verfspatten op zijn schoenen duidelijk af te zien dat hij de kunstenaar van al die prachtige kunst was. Peter was de naam waarmee hij zichzelf langzaam sprekend introduceerde en we raakten aan de praat. Al snel verdween mijn gevoel van ongepastheid en voor ik het wist had hij het vijf verdiepingen tellende grachtenpand, binnenplaats en eigen museum laten zien en stond ik midden in zijn atelier.

Tijdens de rondleiding had hij mij gevraagd of ik ook schilderde waarop ik had geantwoord dat ik ook wel eens iets op een doek kliederde, maar dat liever geen schilderen wilde noemen. Toen ik namelijk vijf jaar geleden met Pfeiffer bij mijn ouders thuis zat, heb ik op een dag uit ellende maar een verfdoek en wat kwasten uit de berging gepakt en ben ik gaan schilderen. Het was het enige waar ik niet bij na hoefde te denken en waar ik echt van ontspande. Uiteindelijk heb ik een paar doeken versierd, had ik de smaak te pakken en kreeg ik er eigenlijk best veel leuke reacties over. Toch ging het er bij mij niet helemaal in dat andere mensen het echt mooi zouden vinden en dat ik er iets mee zou moeten doen. Nadat ik weer was opgeknapt en terug ging naar Amsterdam heb ik nog wel eens wat gemaakt, maar ben ik er nooit echt serieus mee verder gegaan.

Later werd me duidelijk waarom hij mij die vraag had gesteld: Zijn stagiair was van een dak gesprongen en nou was hij eigenlijk op zoek naar iemand die hem zou willen helpen met allerlei klusjes zoals doeken spannen, lijsten bestellen en verf inkopen. Hij zei dat hij me alles van het vak wilde leren en dat ik in ruil voor mijn inspanning te allen tijde in zijn atelier mocht schilderen en de ‘energie mocht ervaren’. Als ik het moest geloven had hij allemaal cv’s liggen van mensen van de kunstacademie die bij hem stage wilden lopen, maar was het volgens hem een soort van meant to be dat ik precies op die middag binnen was gelopen. Ondanks dat ik rationeel had bedacht dat het wel een gek verhaal was, aangezien hij nog geen verfspat van mij had gezien, zei mijn gevoel dat ik het maar moest proberen. Een wereldberoemde kunstenaar op de Prinsengracht die mij uitnodigt om een kijkje te nemen in zijn wereld, ik zag het als een kans die ik niet zomaar aan mij voorbij kon laten gaan.

Een paar dagen later ging ik weer langs en liet hij mij zijn kantoor zien. Hij vond dat het zijn taak was om van mij een groot kunstenares te maken, wat volgens hem voornamelijk inhield dat ik moest leren ondernemen. Hij vertelde over het oprichten van zijn eigen stichting, omdat zijn schilderijen tot zijn grote spijt waarschijnlijk pas echt veel waard zouden zijn na zijn dood. Hij liet de stapels ongeorganiseerde administratie zien en vertelde over een fraudeschandaal van een man die zijn werken namaakt en verkoopt voor de helft van het geld. De politie was hiervoor al regelmatig ingeschakeld, maar het leverde helaas niet zo veel op. Terwijl hij aan het vertellen was viel mij pas op hoeveel eenzaamheid en droevigheid deze man eigenlijk uitstraalde.

De tweede keer dat ik langs kwam was het overduidelijk dat hij gedronken had. We hadden om twee uur afgesproken en hij was ruim een uur te laat. Hij vroeg of ik zin had om te kletsen en of ik even boven naar zijn woonkamer wilde komen. Na enige twijfel van mijn kant ben ik meegegaan en vervolgens heeft hij een urenlange filosofische monoloog gehouden over zijn levensloop en moeilijke tijd in Amerika. Hij vertelde me dat het werk waarmee hij zijn bekendheid heeft verkregen eigenlijk helemaal geen kunst vindt, maar dat het door een belangrijk persoon op een expositie is ‘ontdekt’ en dat hij het geld wel kon gebruiken. Nadat ik hem vroeg wat volgens hem dan wel echte kunst was, vertelde hij mij dat maar een handjevol mensen dat zouden begrijpen. Bovendien draaide het daar volgens hem allemaal niet om en zou het helemaal geen geld opleveren. “Het gaat erom dat je verstand van zaken hebt en dat je het juiste netwerk hebt. Mocht je met al je talent van je hobby je werk willen maken, zal je dat moeten accepteren, lieve Iris.”

De wijze les van deze wereldberoemde dronken kunstenaar heeft me wel aan het denken gezet. Ten eerste ben ik ontzettend blij dat ik mijn intuïtie gevolgd heb en gewoon naar binnen ben gestapt. Ik geef toe dat het wellicht enigszins naïef was en ik ook soms mijn twijfels heb gehad bij de intenties van deze oude kunstenaar, maar ik heb hem nooit veroordeeld en heb geprobeerd niet te luisteren naar eventuele afkeurende geluiden om me heen. Zijn bijzondere manier van praten en eigen manier van doen en laten maakte mij erg nieuwsgierig naar het levensverhaal van deze bijzondere man. Daarnaast heb ik denk ik mede door deze ervaring besloten dat ik, mocht de mogelijkheid zich ooit voordoen, niet snel kunstenaar van beroep zou willen zijn. Los van de angst voor kritiek van mensen die er echt verstand van zeggen te hebben, lijkt het me ook echt een ontzettend eenzaam bestaan. Ik vind het gewoon heerlijk om af toe te ontspannen met een kwast in mijn hand en ik kan in ieder geval terug kijken naar een aantal zeer leerzame en bijzondere ontmoetingen die ik zeker niet had willen missen!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s