De cultuurshock

Irente viewpoint, Bye Bye Tanzania!
Irente viewpoint, Bye bye Tanzania!
De laatste maand van mijn verblijf in Tanzania heb ik weer op Joep gepast en stond ik voor de uitdaging om een Swahili-meisje zo in te werken dat ze mijn taken zou kunnen overnemen. Het was een geweldige tijd waarin ik nog meer heb mogen integreren in het prachtige Afrika. Inmiddels is het alweer twee weken geleden dat ik landde op Schiphol. Het grote contrast tussen de twee verschillende werelddelen maakt dat ik wel met enige cultuurshock te maken heb. Ik merk dat ik het lastig vind om weer ‘normaal’ te functioneren in het drukke Amsterdam waar ik op een dag zo veel verschillende prikkels krijg. Wanneer ik de foto’s en filmpjes terugkijk, ervaar ik een soort heimweegevoel wat me een beetje aan het denken zet of ik wel in deze Westerse maatschappij thuis hoor.

Monica aan het koken
Monica aan het koken
De eerste week na mijn reis was best wel weer even wennen. Na twee weken helemaal zelfstandig gaan en staan waar ik op dat moment zelf zin in had, moest ik opeens weer rekening houden met de behoeften en wensen van een tweejarige peuter. Gelukkig kreeg ik na een week een nieuwe uitdaging: Een Tanzaniaans meisje de normen, waarden en gebruiken van een Nederlands gezin bijbrengen, zodat zij na mijn vertrek eventueel de nieuwe ‘nanny’ van Joep zou kunnen worden. Ze heette Monica, was heel leergierig en vooral erg lief voor Joep. In de dorpjes in Afrika kennen ze alleen geen kinderopvang en wordt er van je verwacht dat je gewoon voor je eigen kind zorgt. En als dat niet kan, dan doet de oma of grote zus dat. Het is ondenkbaar dat je iemand betaalt om voor je kind te zorgen omdat je zelf graag wilt werken. De familie van Monica wist ook niet dat ze haar kantoorbaantje had ingeruild voor dit werk. Ook vroeg ze me na anderhalve week wat Julia nou de hele tijd bedoelde met het woordje ‘nanny’. We hadden te maken met twee totaal verschillende culturen en het was eigenlijk vooral aftasten en uitproberen om te kijken of het zou gaan werken.

Met Joep naar de markt
Met Joep naar de markt
Het leuke van het omgaan met een lokaal meisje, was dat ik ook meer te weten kwam over het Tanzaniaanse leven. Ze nam me mee naar de markt, ik heb met haar gezongen in een kerkje en met Pasen heb ik een bezoek gebracht aan haar familie in Tanga, waar we tot midden in de nacht gedanst hebben in de plaatselijke discotheek. Ook vond ze dat Joep beter moest eten en heeft ze mij en Joep kennis laten maken met de Tanzaniaanse keuken. Ik heb nog nooit een kind zo een vies gezicht zien trekken als Joep die een hapje ugali nam. Aangezien hij dus niet echt onder de indruk was, hebben we vervolgens alle mogelijke groente- en fruitcombinaties door de blender gegooid, wat op zijn tijd iets meer succes had. Het allervieste wat ik zelf heb gegeten waren toch wel de koeieningewanden. Ik heb nog dagenlang het idee gehad dat ik die smaak weer in mijn mond had.
Met Monica naar de kerk
Met Monica naar de kerk

De eerste week heeft zij vooral met mij meegekeken en heb ik alles wat ik deed uitgelegd en toegelicht. We konden het erg goed vinden samen, maar toch vond ik het af en toe wel lastig om te peilen of ze besefte dat zij de verantwoordelijk zou gaan krijgen voor het meest kostbare bezit van twee blanke ouders. Hoewel ze redelijk een woordje Engels kon, bleef het wel altijd de vraag of ze me echt goed begrepen had.

Spoedcursus Donald-Duck-potje-plassen
Spoedcursus Donald-Duck-potje-poepen
De tweede week ging ze wat dingen overnemen en observeerde ik hoe de communicatie verliep met Joep. Ook al was het voor hem af en toe erg frustrerend dat hij niet begrepen werd, meestal kwamen ze er met aanwijzen en voordoen wel uit. Op den duur hebben we ons ook echt kapot gelachen. Vooral poep- en pies-situaties leidden sowieso wel tot enige hilariteit. Hoe leg je bijvoorbeeld uit dat Joep altijd ‘koning leeuw’ doet na het poepen (op handen en voeten staan met de blote billen omhoog). En op een middag kwam ze naar me toe met de vraag of het echt de bedoeling was dat Joep zijn billetjes met een bepaald voorwerp afgeveegd moest worden. Vervolgens hield ze een tampon in de lucht. Toen ik had uitgelegd waar dat voorwerp eigenlijk voor diende lagen we alweer op de grond van het lachen.

De kaartjes voor Monica met Joeps taal
De kaartjes voor Monica met Joeps taal
Het was toch wel een beetje gek om mijn kleine vriendje langzaam los te laten. Ik had allemaal themakaartjes gemaakt met veelvoorkomende uitspraken van Joep en deze vertaald in het Swahili. Verder hadden we met kaarten een spel bedacht om hem te leren tellen in Swahili. We hebben keihard gedanst op Afrikaanse muziek en Joep genoot van alle vrouwelijke vrolijkheid. Op het moment dat hij weer in een bikini van mij rondliep, kreeg zijn vader sterk de neiging om hem wat mannelijks bij te brengen en leerde hem vervolgens wildplassen.

Soms kwamen er vriendjes spelen, wat ook wel weer een verhaal apart is. Als Joep over 1,5 jaar weer naar Nederland verhuist, denk ik dat hij zijn watermeloenschillen gewoon op de grond gooit, heel hard boert in het openbaar en zijn eigen voetballen van aan elkaar geknoopte plastic zakjes maakt. Het was natuurlijk ook gek dat Joep bij elkaar meer speelgoed had dan sommige kindjes ooit in hun leven hadden gezien. Probeer dan maar eens een gelijkwaardig spelletje te spelen.

Joepelientje wilde graag mee op reis...
Joepelientje wilde graag mee op reis…
Het afscheid was echt verschrikkelijk. Toen ik Joep vroeg of hij wilde helpen met mijn tas inpakken, leek het langzaam bij hem door te dringen dat het vliegtuig naar Amsterdam nemen iets betekende in de trant van écht weg gaan en niet meer terugkomen. Ik besefte me ineens hoeveel tijd ik met dit kleine jongetje had doorgebracht en wat hij voor me is gaan betekenen. Ook is het best uniek dat ik zo een lange tijd deel ben geweest van een gezinnetje en ook Julia en Jorn zo goed heb leren kennen. Daarnaast waren alle mensen die ik daar heb leren kennen zo ontzettend lief. Op de valreep nog even een zeer gemeend huwelijksaanzoek gekregen, toch maar even afgeslagen. In de auto op weg naar het vliegveld was ik zo misselijk en in de war, een beetje vergelijkbaar met heel ernstig liefdesverdriet. En dat had niks met Afrikaanse mannen te maken… Misschien had het er mee te maken dat ik nooit eerder zo lang van huis was weggeweest. Ik had in ieder geval echt nooit gedacht dat ik me op deze plek zo thuis zou kunnen voelen.

Joep en Iris
Joep en Iris
De ochtend dat ik in Nederland aankwam, was het koud, grauw en grijs buiten. Ik had in het vliegtuig vooral veel gehuild en de hele nacht een beetje films gekeken. Maar goed, zoals ik al een paar maanden deed, liet ik ook de aankomst in Nederland weer lekker over me heen komen. Het was zo onwerkelijk om in één keer weer in mijn kamer in Amsterdam, in zo een andere omgeving te staan. Net alsof de film nog niet afgelopen was en ik zelf in de hoofdrol was gekropen. Stromend drinkwater uit de kraan, supermarkten vol met 25 verschillende soorten rijst zonder steentjes erin, rechts rijdende auto’s en de hele dag door goedbedoelde berichtjes van mensen die graag wilden afspreken. “Hoe is het? Ja, drukdrukdruk” in plaats van minutenlange begroetingen “Hoe is het met je vader, met je moeder, met je kinderen, met je broer, met je oom, met je aardappelen, met de kippen?”. Treinen die zo nodig op tijd moeten vertrekken en een dikke winterjas die zelfs te koud is. Nee, ik zag eventjes niet meer in waarom ik ook alweer zo verliefd op Amsterdam was geweest.

Inmiddels ben ik twee weken verder en vermaak ik me wel weer prima. Aan de ene kant went het allemaal wel weer erg snel, aan de andere kant kan ik nog steeds niet zo goed omgaan met de gehaaste wereld van presteren, onrust, verwachtingspatronen en lange-termijn-plannen…

Ik ben erg benieuwd of ik over een paar weken nog steeds zo een heimwee heb, of dat ik de Afrikaanse relaxedheid heb weten integreren in mijn Amsterdamse leventje. Het is in ieder geval een ervaring die ik nooit meer zal vergeten. Daarnaast ligt het nieuwe avontuur gelukkig al wel weer op de loer. Morgen vertrek ik voor een weekje naar Griekenland om daar mijn kleinemeisjesdroom uit te laten komen: een schippersopleiding om van de zomer als Flottieljeleider op de Middellandse Zee te kunnen zeilen! Cultuurshock of niet, het leven is soms zo slecht nog niet…

5 reacties Voeg uw reactie toe

  1. Mieke schreef:

    Mooi verhaal! En veel plezier weer in Griekenland, je bent net een kameleon, dus je kan je daar ook wel weer aanpassen, liefs Mieke

  2. Iris. schreef:

    Haha, dank je Mieke! We zullen het zien 🙂 Groetjes

  3. Ide schreef:

    Wauw wat een mooi verhaal weer! Klinkt best wel herkenbaar die cultuurshock haha. Heel veel plezier in Griekenland en kom je snel een biertje drinken in de Smoes? x

  4. W. Zeegelaar schreef:

    Hallo Iris, Met heel veel genoegen heb ik berichten gevolgd.wat een ervaring en wat kan jij alles goed verwoorden.daar zou je best iets mee kunnen doen.ofschoon ik niet denk dat jij dagen op je kamer kan gaan zitten schijven.eerlijk gezegd was ik terwijl ik je verhalen las een beetje jaloers op je. Zou best nu ook nog zo iets willen ondernemen.maar ja te oud helaas. Iris heel veel succes met je opleiding in Griekenland.ik ben benieuwd wat je daar weer mee zal maken.houd je mij op de hoogte? Heel veel groetjes Willy. (Je tante)

    Verstuurd vanaf mijn iPad

    Op 19 apr. 2013 om 00:16 heeft “Iris.” het volgende geschreven:

    > >

    1. Iris. schreef:

      Dag Willy! Bedankt voor je lieve reactie! Mocht je toch besluiten nog een reis te maken, ga ik wel met je mee hoor haha. Ik beloof te blijven schrijven. Heel veel groetjes terug!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s